Vernietigingsberoep rechtsplegingsvergoeding

Wat?

In arrest nr. 34/2016 van 3 maart 2016 stelde het Grondwettelijk Hof de OVB in het gelijk door vernietiging van de wetgeving die de overheid ontslaat van het betalen van een rechtsplegingsvergoeding wanneer zij in het ongelijk wordt gesteld.

Hoe?

De OVB had, naast een aantal andere verzoekende partijen waaronder het Genootschap Advocaten Publiekrecht (GAP), een vernietigingsberoep ingesteld tegen artikel 17 van de wet van 25 april 2014 ter verbetering van verschillende wetten die een aangelegenheid regelen als bedoeld in artikel 78 van de Grondwet. Dat artikel 17 voegt een 3° toe aan het achtste lid van artikel 1022 Ger.W., waardoor geen enkele rechtsplegingsvergoeding (RPV) ten laste van de Staat verschuldigd is “wanneer een publiekrechtelijke rechtspersoon in het algemeen belang als partij optreedt in een geding”.

Waarom?

De OVB en het GAP voerden aan dat de beroepsbelangen van de advocatuur in het gedrang komen door dergelijke wetgeving. Ten gronde voerden de verzoekende partijen een schending aan van:

  • Het gelijkheidsbeginsel: er is een niet-verantwoord verschil in behandeling tussen de publiekrechtelijke rechtspersonen en de privépersonen, tussen de rechtzoekenden (naargelang zij in het gelijk worden gesteld ten aanzien van een privépersoon of een publiekrechtelijke rechtspersoon) en tussen de procespartijen voor de Raad van State en voor de burgerlijke rechtscolleges.
  • Recht op toegang tot de rechter en recht op een daadwerkelijk rechtsmiddel: de algemene vrijstelling van publiekrechtelijke rechtspersonen van de betaling van een rechtsplegingsvergoeding heeft een ontradend effect op de rechtzoekende die tegen zo’n rechtspersoon wil procederen. Daardoor wordt ook afbreuk gedaan aan het recht van verdediging, aan de wapengelijkheid, aan het recht op juridische bijstand, aan de waarborgen vervat in het Verdrag van Aarhus en het Unierecht, en aan de artikelen 1382 en 1383 van het Burgerlijk Wetboek.
  • Eigendomsrecht: de rechtzoekende die ten aanzien van een publiekrechtelijk rechtspersoon in het gelijk wordt gesteld, kan geen aanspraak maken op een rechtsplegingsvergoeding. In onteigeningsgeschillen heeft dat tot gevolg dat er geen sprake is van een ‘billijke schadeloosstelling’ in de zin van art. 16 van de Grondwet of van een ‘billijk evenwicht’ in de zin van art. 1 van het Eerste Aanvullend Protocol bij het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.
  • Rechtszekerheidsbeginsel: de bestreden bepaling is bij gebrek aan overgangsmaatregelen onmiddellijk van toepassing op hangende rechtsgedingen. Het ruime begrip ‘optreden in het algemeen belang’ zou aanleiding kunnen geven tot rechtsonzekerheid.

En verder…?

De OVB houdt de vinger aan de pols bij de toekomstige wetswijzigingen inzake de rechtsplegingsvergoeding.

Algemene rechtsbijstandsverzekering

Wat?

De minister van Justitie wil een algemene rechtsbijstandsverzekering promoten voor particulieren in het kader van de privésfeer. Zo kondigde hij aan in zijn Justitieplan van 18 maart 2015. Hij wil de burger sensibiliseren zo’n verzekering af te sluiten door daar een fiscaal voordeel aan te koppelen. Het KB van 15 januari 2017 (tot vaststelling van de voorwaarden waaraan een verzekeringsovereenkomst rechtsbijstand moet voldoen om te worden vrijgesteld van de jaarlijkse taks op de verzekeringsverrichtingen bedoeld in art. 173 van het wetboek diverse rechten en taksen) moet daarvoor hervormd worden.

 Waarom?

De OVB verkondigt al jaren dat een algemene rechtsbijstandsverzekering gepromoot moet worden om de toegang van de burger tot het recht te verbeteren. Er zijn immers veel rechtzoekenden die net buiten de inkomensgrenzen van de tweedelijnsbijstand vallen, maar voor wie de bijstand van een advocaat en de toegang tot de rechter te duur is om zelf te dragen.

Hoe?

In de loop van 2016 zaten OVB, OBFG en Assuralia – de beroepsgroep van de verzekeraars – regelmatig samen met de minister van Justitie om na te gaan of en hoe een dergelijke verzekering succesvol gepromoot kan worden bij de burger.

De OVB ijverde daarbij voor het principe van de vrije keuze van een advocaat door de rechtzoekende, en de vrije bepaling van ereloon en kosten door de advocaat. Ze verdedigde die principes ook op een hoorzitting in de Kamercommissie Justitie naar aanleiding van een wetsvoorstel van de CDH.

Verschillende OVB-commissies werden ook ingeschakeld om een inschatting te maken van de werklast die de algemene rechtsbijstandsverzekering met zich mee zou brengen voor advocaten.

En verder…?

Het is nog afwachten welk uiteindelijk resultaat de regering zal voorleggen. De OVB is in elk geval voorstander om de algemene rechtsbijstandsverzekering ruimer te promoten dan enkel voor de particulieren in het kader van hun privésfeer. Ook in het kader van arbeidsgeschillen zou de verzekering gepromoot moeten worden en ondernemingen en zelfstandigen zouden ze moeten kunnen afsluiten voor hun professionele activiteiten.

Protocol curatoren – OVAM

Wat?

Op 18 maart 2016 ondertekenden OVB-voorzitter Dominique Matthys en OVAM-administrateur-generaal Henny De Baets plechtig het nieuwe protocol curatoren – OVAM.

Continue reading Protocol curatoren – OVAM

OVB op de bres voor gearresteerde Turkse advocaten

Wat?

Midden maart werden verschillende Turkse advocaten gearresteerd. Het ging om advocaten die hoofdzakelijk advocaten van de Koerdische leider van de PKK bijstonden.

Waarom?

De OVB vindt het belangrijk solidair te zijn met confraters die bedreigd worden om hun beroep uit te oefenen.

Hoe?

De OVB verwoordde haar protest in brieven naar president Erdogan, premier Michel, minister Reynders en mevrouw Modreghani, Hoge vertegenwoordiger bij de Europese Unie.

Premier Michel en minister Reynders hebben geantwoord dat België de aantasting van de rechten en vrijheden in Turkije van nabij opvolgt. Daarom herinnerden ze Turkije er tijdens de Europese Raad in maart aan dat het duidelijke verplichtingen heeft inzake mensenrechten, en verdedigen ze dat standpunt ook bij hun Turkse ambtgenoten. Op het terrein nemen diplomatieke posten deel aan solidariteitsacties om de grondrechten te verdedigen en worden concrete ondersteuningsacties gecoördineerd in verband met de situatie van de onlangs gearresteerde advocaten. ……

Mevrouw Modreghani benadrukte in haar antwoord dat de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht een hoeksteen is van de rechtsstaat in een democratie. Elk land, zeker een dat onderhandelt om toe te treden tot de EU, moet de fundamentele principes uit het EVRM respecteren. Bij elk overleg met Turkse gesprekspartners wijst ze op de principes van de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en de rechters en de scheiding der machten.